دوشنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۳:۲۵ Monday, 03 August 2020 |
تاریخ انتشار: ۱۱:۴۰ - ۱۳ تير ۱۳۹۷
کد خبر: ۱۱۱۸۵
در میز گرد مجله اعتبار بخشی سلامت تشریح شد
تندرست نیوز؛اشاره:خطای پزشکی از جمله خطاهایی است که با توجه به ابعاد آن می تواند خسارات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد. سال گذشته با خطاهای پزشکی زیادی روبه رو بودیم و از آن جایی که بعد از فوت عباس کیارستمی ، توجهات بیشتری نسبت به این موضوع جلب شد.
 مجله اعتبار بخشی سلامت با برپایی یک میز گرد، با حضور دکتر غلام علی جعفری متخصص پزشکی قانونی، مدیر گروه اخلاق پزشکی دانشگاه آزاد و رئیس پزشکی قانونی شمال تهران، دکتر امید براتی عضو عیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و و رئیس بیمارستان علی اصغر شیراز، دکتر مهدوی مدیرعامل شرکت دارویی ثامن و رییس اسبق بیمارستان بقیه الله تهران و دکتر تویسرکان منش مدیر مسئول نشریه اعتبار بخشی سلامت و موسس شرکت اعتبار سنجی بخشی رسالت رازی  این موضوع را از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار داده است:

دکتر محمدی: آمار های مختلفی راجع به خطاهای پزشکی در جهان منتشر می شود ،حتی گفته می شود که در آمریکا خطای پزشکی در رتبه سوم دلایل مرگ و میر قرار دارد، در ایران که به نظر میرسد آمار ها باید بیشتر از این باشد اما چنین چیزی دیده نمی شود! به نظر شما آیا آمار خطاهای پزشکی در ایران به این اندازه پائین است یا این آمار ثبت نمی شود به نظر شما ایراد کار کجاست؟
دکتر جعفری: بحث خطاهای پزشکی بسیار پیچیده است؛ این موضوع وابسته به فرهنگ و مسائل مختلفی در هر جامعه ای است. در جامعه ما، این موضوع دستخوش عوامل فراوانی است اما همچنان در برخورد با این مسائل به شیوه سنتی عمل می شود و مردم بیشتر دیدگاه اخلاقی دارند، این در حالی است در جامعه ای مثل آمریکا که مسائل قانونی است باعث می شود اگر پزشکی خطایی انجام می دهد به راحتی ثبت شود.

بحث خطای پزشکی در ایران علی رغم اینکه موضوع مهمی است اما متاسفانه آمار ثبت آن زیاد نیست. در واقع موضوع همان کوه یخ معروف است که تنها قله آن بیرون است. در ایران تعداد زیادی خطای پزشکی وجود دارد اما بنا به دلایل مختلفی مثل عدم آگاهی مردم از مسائل حقوقی و قضایی عملا اگرخطایی هم اتفاق بیفتد کمتر شکایتی رخ می دهد و در خیلی موارد فرد اصلا به دادگاه مراجعه نمی کند. در واقع در خیلی از موارد مردم اصلا نمی دانند که خطایی صورت گرفته است که بخواهند شکایت کنند،حتی در مواردی به دلیل خوش رفتاری پزشک خطاکار خیلی هم از او تشکر می کنند، بدون این که بدانند بیمارشان باید میمرده یا خیر! بنابراین سطح خواسته مردم ما در این خصوص پایین است، از طرف دیگر چون دسترسی مردم به مسائل حقوقی سخت است، دستمزدوکیل گران است و وکلایی که بتوانند در مسائل پزشکی دخالت کنند محدودند باعث می شود که مردم برای خطاهای پزشکی بصورت موردی و محدود اقدام کنند. در واقع به ازای هر شکایت کتبی 300-400 فقره شکایت وجود دارد که ثبت نمی شود.

از اینرو می توان گفت که آمار خطای پزشکی در ایران قطعا بسیار بالا است، اما بنا به این مسائل، عملا شکایتی رخ نمی دهد.ضمن اینکه وجود نهادهای موازی هم برای ثبت شکایت های پزشکی نیز بسیار حائز اهمیت است بطوریکه عده ای در نظام پزشکی شکایت می کنند و برخی در تعزیرات شکایت می کنند و برخی نیز در ارگان ها ی دیگر و همین امر سبب می شود تا آمار دقیق حتی از شکایت کنندگان داده نشود.»

دکترمحمدی: ارگان رسمی برای ثبت خطای پزشکی کجاست؟
دکتر جعفری: متولی اصلی شکایات از خطاهای پزشکی در کشور دادگستری است. دادگستری مجاز است تا طبق قانون از هر کس و دستگاهی که می خواهد در کشور سوال کند . یکی از دستگاه هایی که مرجع پاسخ گویی به سوالات داد گستری است پزشکی قانونی است. از سال ها پیش تنها از پزشکی قانونی سوال می شد، اما بعد ها با تغییر قانون سازمان نظام پزشکی که این ارگان را مرجع دانسته است، باب اختلاف بین پزشکی قانونی و نظام پزشکی باز شد و هر کدام خود را محق می دانستند. از طرفی در نظام پزشکی پرونده ها چون با آرای پزشکان بالا می آمد خیلی مورد وثوق مردم و دادگستری نبودند با اینکه پزشکانی که در آن حیطه فعالیت می کنند بسیار شریف هستند اما چون از بدنه پزشکان می آمدند و برای انتخابات بعد نیز به رای نیاز داشتند همین امر باعث می شد تا آرایی که از این جلسات بیرون می آمد خیلی مورد وثوق  نباشد و در حال حاضر نیز به این شکل است. از طرفی پزشکی قانونی چون ارگانی با وابستگی خیلی کمتر و به نظر مستقل تر است اما هر دو مرجع در حال حاضر وجود دارند و نمی شود الزامی قرار داد که این ارگان بهتر است یا آن ارگان.

دکتر براتی : ما کلا در کشور با مشکل آمار رو به رو هستیم. یعنی فر آیند ثبت و ضبط آمار در همه زمینه ها در کشور ما دچار مشکل است. همانطور که می دانیم کار و خدمتی هم که ثبت نشود،انگارانجام نشده است. ما مکررا در پرونده های پزشکی با این موضوع برخورد می کنیم که پزشک اقداماتی را انجام داده اما ثبت نکرده است و به همین دلیل نمی تواند در محکمه ثابت کند. از طرف دیگر مردم ما به این صورت نیستند که اگر آسیب ببینند شکایت کنند! مردم ما زمانی شکایت می کنند که آزرده شوند،یعنی زمانی که از نظر اخلاقی دچار آسیب می شوند شکایت می کنند. در واقع بیمار زمانی که تکریم او دچار اختلال می شود و حرمتش نگه داشته نشود شکایت می کند.

من معتقدم خطاهای پزشکی در ایران از نظر آماری خیلی بیشتر از این آماری است که اعلام می شود،اما بدلیل چندگانگی و جزیره ای عمل کردن کامل و منسجم ثبت نمی شود. در حال حاضرسازمان پزشکی قانونی یک مسئولیتی بر عهده دارد و در واقع سازمان اصلی کارشناسی در حوزه ثبت خطاهای پزشکی است، اما رسیدگی به پرونده در حوزه دادسرای جرائم پزشکی است، از طرف دیگر سازمان نظام پزشکی هم کارشناسی می کند و هم رسیدگی می کند. یعنی معاونت انتظامی سازمان نظام پزشکی اقدام به صدور رای می کند و چند سالی است که برای تسریع  در این این فرایند یک مجموعه ای به نام دادسرای حل اختلاف در نظام پزشکی ایجاد شده که بیشتر بدنبال حل اختلاف بین بیمار و پزشک است تا جرم انگاری و مجازات خاطی. به این ترتیب که به هنگام ثبت و بررسی یک خطا، با دکتر تماس می گیرند و می گویند آقای دکتر پرونده خطای پزشکی را بررسی کردیم حق با بیمار است ،دست چکت را بردار و بیار! با دریافت یک چک از دکتر و رضایت شاکی، موضوع را ختم به خیر می کنند. ولی این که این کار واقعا تا چه حد بازدارنده است جای سوال دارد! مثل بررسی دقیقی که پزشکی قانونی روی پرونده انجام می دهد و منجر به پرداخت دیه و درج در پرونده پزشک می شود.

دکتر تویسرکان منش: طبق تعریف خطای پزشکی الزاماً نباید منجر به آسیب به بیمار یا شکایت شود و می تواند خطای پزشکی بدون آسیب ظاهری به بیمار باشد. بنابر این خیلی اتفاق ها صورت می گیرد بدون این که بیمار حتی متوجه آن بشود که بخواهد شکایت کند. هر گونه انحراف از روش استاندارد حتی اگر منجر به آسیب نشود خطای پزشکی است. مثلا اگر تاخیر در درمان صورت بگیرد و دارویی که قرار بود صبح به بیمار داده شود را ظهر بدهند، گر چه حتی بیمار متوجه آن نمی شود اما باز هم خطای پزشکی به شمار می آید.

علت بالا بودن آمار خطای پزشکی در کشورهایی مثل آمریکا و اروپا این است که همه این موارد تحت عنوان خطا ثبت و ضبط می شود. انجمن اعتبار بخشی بیمارستان های آمریکا می گوید به ازای هر بیمار در هر روز بستری، توقع یک خطا وجود دارد، مفهوم آن این نیست که هر روز یک بیمار می میرد یا مثلا بیمارستانی که 200 تخت دارد روزانه 200 بیمار در آن می میرد، بلکه خطا ممکن است جزئی و بدون آسیب باشد، ولی آنها طبق همان مدل پنیر سوئیسی زمینه ساز بروز آسیب هستند. ما چون در بیمارستان ها سیستمی برای ثبت این گونه خطاها نداریم و مهمترین علت آن نیز به دلیل فرهنگ سرزنش و ترس است، یعنی پرستار می ترسد که اگر اعلام کند قرص صبح بیمار داده نشد مورد توبیخ قرار بگیرد بنابر این اعلام نمی کند. دکتر اگر در حین عمل جراحی دچار خطای پزشکی شود که کسی متوجه آن نشود هیچ وقت اعلام نمی کند و حتی ممکن است در پرونده نیز ثبت نکند.

اینها هیچ وقت حتی به گوش بیمار هم نمی ر سد که بخواهد شکایت کند. همان طور که دکتر جعفری به آن اشاره کردند در واقع این قله کوه یخ است که ما میبینیم و ده ها برابر آن در حال اتفاق است. آمار کشور های پیشرفته بسیار بالا است و سازمان بهداشت جهانی معتقد است که در کشور های در حال توسعه به مراتب اوضاع بدتر است. توقعی که می رود این است که در یک بیمارستان روزانه صد ها خطا گزارش شود در حالیکه در ماه نیز این اتفاق نمی افتد.

دکتر محمدی: مهمترین علل خطای پزشکی چه می تواند باشد؟ آیا تجهیزات پزشکی می تواند دلیل اصلی خطای پزشکی به شمار بیاید یا خطاهای انسانی همچنان در صدر علل خطای پزشکی است؟
دکتر جعفری: کار پزشکی تیم ورکی است. حالا ممکن است کاری باشد مثل کار متخصصین داخلی و اطفال که خیلی تجهیزات و پیچیدگی نداشته باشد یا ممکن است کاری باشد مثل کار جراحی مغز و اعصاب و رادیولوژی که نیاز به تجهیزات بیشتری دارد. بنابراین پس در هر قسمتی که خطا رخ دهد می تواند مجموعه را دچار آسیب و عارضه کند. بنابراین بستگی به زمینه پزشکی و نوع فعالیت پزشک دارد، اما به شخصه و بنا به تجربه خودم معتقدم که در ایران خطای انسانی بیشتر است.

یکی از خطاهای پزشکی بارز در کشور ما این است که خیلی به تجهیزات وابسته شده ایم. یعنی برخی پزشکان مریض را معاینه نمی کنند،برای مثال  در همان ابتدا می گویند MRIانجام دهید یعنی پزشک حتی زحمت معاینه را هم به خودش نمی دهد. در اینجا پزشک خطا انجام داده یعنی کاری که باید انجام میداده را انجام نداده، پس از آن آزمایشگاه هم ممکن است دچار خطاهای کوچک شود و به همین صورت بیمار به طور کلی از روند درمان صحیح دورتر شود. به نظر من در کشور ما خطا عمدتا خطای انسانی است زیرا تجهیزات وابسته به انسان است.

وقتی ما از دستگاهی توقع اشتباه داشته باشیم مشخصا نتیجه آن نیز اشتباه خواهد بود. ضمن اینکه درسیستم پزشکی ایران هر کسی برای خودش یک کاری انجام می دهد. برای مثال متخصص قلب تنها قلب را معاینه می کند حتی یک میلیمتر آن طرف تر را معاینه نمی کند! ما تیم ورک هستیم اما تیم ورک های ایزوله شده! اشتباهات گروهی و سطح علمی که در سیستم آموزشی با افت وحشتناکی رو به رو شده یکی از عوامل این ایزوله شدن هستند. من قبلا هم گفته بودم که ما با سونامی خطای پزشکی مواجه خواهیم شد و در حال حاضر نیز این اتفاق افتاده است. امروزه هفت یا هشت جلسه خطای هم زمان در حال انجام است که در هر جلسه چندین پرونده بررسی می شود. علت این سونامی این است که پزشکی ما جزئی از جامعه ماست. تغییراتی در دیدگاه های کلان جامعه رخ داده است که نمی توان آن را نادیده گرفت، مثل مسائل مالی، پزشکی نیز از این قاعده مستثنی نیست. در گذشته در کشور ما همه چیز اخلاقی بود. وقتی همه چیز اتیکال اخلاقی بود استاد انگیزه درس دادن داشت و دانشجو انگیزه علم آموختن داشت اما در حال حاضر به این صورت نیست.»

دکتر براتی: بخشی از خطاها، خطای انسانی است و بخش دیگر آن خطاهای سیستمی و فرآیندی. قاعدتا در همه بخش ها ممکن است خطا صورت بگیرد. دسته ای از خطاها نیز ممکن است وابسته به تجهیزات باشد اما با توجه به تجربه ای که من دارم، فکر می کنم بخش اعظمی از خطاهای ما خطاهای انسانی است. هر چند که تجهیزات پزشکی ما امروز خیلی پیشرفته شده است اما همان طور که گفته شد عدم توجه به حوزه های کاری وبی دقتی در شرح حال منجر به بیشتر خطاها می شود و از دلایل آن هم می توان به حوصله نداشتن و خستگی پزشکان اشاره کرد. به طور کلی من فکر می کنم دلیل اصلی خطای پزشکی همان خطاهای انسانی است.

دکتر تویسرکان منش: گزارشی را انجمن پزشکی آمریکا در سال 1999 میلادی منتشر کرد  با عنوان "انسان جایز الخطاست" و این گزارش نقطه عطفی در ایمنی بیمار و خطاهای پزشکی ایجاد کرد. در این گزارش گفته شده بود که بیش از 80 تا 85 درصد از خطاها علت سیستمی دارند یعنی فرآیند های مدیریتی بصورتی زمینه را آماده می کنند که انسان در آن زمینه دچار خطا می شود. بنابراین توصیه شده که رویکرد به خطاهای پزشکی را از نگرش فردی به نگرش سیستمی تبدیل کنند، بطوریکه بتوان با کار کردن  روی فرآیند های بهداشتی درمانی، روش ها و پروتکل ها بتوان سیستم بهداشتی و درمانی بهتری ساخت.این موضوع حتی در عنوان گزارش نیز به آن اشاره شده است.
بنابراین درست است که خطای انسانی شایع است و حتما یکی از سوراخ های پنیر در مدل پنیر سوئیسی جیمز ریزن است در بروز خطا و دیده می شود، اما زمینه ساز آن مواردی است که دیده نمی شود و این جدید ترین تجربه دنیا درباره علل خطای پزشکی است.»

دکترمهدوی: ریشه یابی اخلاقی خطاها به این نکته بر میگردد که 70 درصد خطاها ریشه در رفتار مخرب توام با شکاف و فاصله بین آدم ها دارد و از این 70 درصد، 80 درصد آن به رابطه بین پزشک و پرستار بر می گردد.از اینرو می توان گفت که ریشه خطاها بیشتر از آنکه انسانی باشد سیستمی است، زیرا وقتی بر می گردیم به مهندسی فاکتور انسانی متوجه می شویم که چون سیستم درستی  نبوده، نتوانسته این عوامل را کنترل کند. در رفتار های بین پزشک و پرستار که تحقیق های زیادی در این رابطه صورت گرفته عواملی مثل اختلاف جنسیت، مباحث مربوط به نژاد و رفتار تند پزشکان با پرستاران دخیل است.

برای درست کردن این عوامل باید فاکتورهای انسانی مورد بررسی قرار بگیرد. برخلاف تصور عموم که می گویند این شکاف در حال کم شدن است؛ برعکس مطالعات نشان داده که این شکاف در حال افزایش است و همین شکاف ها نیز باعث از بین رفتن انگیزه در دو طرف می شود. تجربه نشان داده سطح انگیزشی که پایین می آید خطاها افزایش پیدا می کند چرا که افراد از زاویه رفتاری دچار ضعف هستند و باید دید که از نظر لیدرشیپ باید چگونه برخورد کرد که این افراد به یکدیگر نزدیک شوند و حس تیم ورک به آنها دست دهد.

اگر این اتفاق صورت بگیرد خطاها کمتر می شود و برعکس اگر این شکاف افزایش یابد با افزایش خطاهای پزشکی نیز رو به رو خواهیم بود. محیط کار پزشک و پرستار باید نرم باشد رفتار تند یا نباید صورت بگیرد یا باید به حداقل برسد. وجود ترس و تشویش در محیط کار باعث افزایش خطاهای پزشکی می شود. تصور من این است که ریشه اصلی خطاها در سیستم هاست و سیستم ها باید اصلاح شود.نکته دیگر آنکه ممیزی در بیمارستان های ما به واقع فشل است، به طوری که نمی توان یک ممیزی درست و صحیح انجام داد مثلا اگر در یک مرکز پزشکی اعتبار بخشی یک بخش 100 است و طبیعتا باید کارانه آن از سایر بخش ها بیش تر باشد امکان این افزایش وجود ندارد ، خوب معلوم است که در این صورت دیگر هیچ انگیزه ای هم برای کاهش خطاها درست نکرده ایم.»

دکتر محمدی: وضعیت آموزش پزشکی در زمینه خطاهای پزشکی به چه صورت است؟ آیا آموزشی در این زمینه داده می شود؟
دکتر جعفری: دنیا در بحث آموزش پزشکی در زمینه خطای پزشکی خیلی ضعیف است و در ایران هم آموزشی در این زمینه اصلا وجود ندارد. دانشجوی پزشکی اصلا نمی داند خطای پزشکی چیست که بخواهد از آن پیشگیری کند. وقتی  در سمینار ها برایشان توضیح می دهیم تعجب می کند. حتی خیلی از اساتید شان هم برای اولین بار است که بحث جلوگیری از خطای پزشکی در سیلابس هایسرفصل های درسی را می شنوند. چه انتظاری میتوان از این سیستم آموزشی داشت وقتی اصلا خطا را نمی داند چگونه میتواند برای پیشگیری از آن راهکار ارائه دهد. از اینرو معتقدم در سیستم آموزشی کشور ما در زمینه پیشگیری از خطای پزشکی هیچ کاری صورت نمی گیرد. در واقع اگر خودشان سبب ایجاد خطا نشوند پیشگری اصلا نمی کنند.

در همان زمینه چک لیستی که برای پرستاران تعبیه شد، در کشور های دیگر چند سال این کار را انجام دادند و بعد آن را قطع کردند چون دیدند پرستار به جای این که به بیمار رسیدگی کند مشغول پر کردن چک لیست است و بنابراین بحث چک لیست در بیمارستان ها جمع شد اما در کشور ما این موضوع که باب شد 16 چک لیست است که باید یک پرستار پر کند. در بهترین حالت پرستار یا باید دروغ بنویسد یا به بیمار نمی تواند رسیدگی کند. چون مسئولین نمی دانند چگونه باید پیشگیری کنند و تنها یک چیزی باب می شود و آن را گسترده می کنند. هر چند که در حال حاضر کمی از آن مدی که راه افتاده بود و وارد هر بیمارستانی که میشدی پرستار ها در حال پر کردن چک لیست بودن کاسته شده است. درواقع این خطا است، پرستار همین طوری وقتش کم ست و کار بیشتری نیز به آن تحمیل می کنند و همین موضوع سبب خطا می شود. در سیستم آموزشی که اصلا بحث پیشگیری وجود ندارد حتی در خارج از کشور. در ایران هم آموزش به طور کلی مختل است.

دکتر براتی: ما باید با یک دید کلان به این موضوع نگاه کنیم و این دید کلان مستلزم آن است که عوامل زیادی را مورد بررسی قرار دهیم. در بحث آموزش ، خیلی از دانشجویان همان طور که دکتر جعفری گفت هیچ چیز درباره خطای پزشکی نمی دانند. ما در کشور فقط به دنبال پاک کردن صورت مسئله هستیم و این موضوع تنها مربوط به مسائل پزشکی نیست. در کشور ما اصلا فرهنگ پیشگیری وجود ندارد و ما اصلا به دنبال پیشگیری نیستیم. وقتی اتفاق میفتد همه خواستار برخورد با مقصرین هستند و اما در رویکرد سیستمی اصلا نباید به دنبال مقصر بود. برای مثال وقتی بیماری در بیمارستان می میرد اصلا نباید به دنبال مقصر بود بلکه باید دلیل و چرایی آن را پرسید که با وجود این همه کادر مدیریتی و دانش آموختگان پزشکی چرا باید یک بیمار بمیرد.

دکتر مهدوی: یک موسسه ارزیابی، یک تشبیه قشنگی در این باره دارد که خطاهای پزشکی دو مدل هستند. مثل چاقو دارای یک لبه تیز و یک لبه کند هستند. لبه تیز خیلی پر سر و صداست ولی تعداد آن کم است، اما لبه کند که همان خطاهای سیستمیک است، سر و صدا ندارد اما تعداد آن زیاد است. خطاهایی است که منجر به آسیب می شود و در واقع لبه تیز چاقو است در عین حال خطاهایی هم هست که منجر به آسیب نمی شود و لبه کند چاقو است. در خطاها ی پزشکی گاهی وقتها کارهایی هست که فرد باید انجام دهد و انجام نمی دهد و گاهی هم کارهایی هست که نباید انجام بدهد و انجام می دهد. در همه این موارد خطا صورت گرفته است. پزشکی قانونی با لبه تیز چاقو مواجه است از طرف دیگر کار کاغذی یا همان چک لیست پر کردن در همه بیمارستان ها صورت می گیرد اما باید به حدش انجام شود که در واقع به حجم کار مفید پرستار بستگی دارد نه این که پرستار مجبور باشد در تمام ساعات کاری چک لیست پر کند. من طرفدار کار سیستمیک هستم. در حال حاضر مرگ  خاموش در حال انجام است و این دقیقا با لبه کند چاقو و اشتباهاتی که بدون سر و صدا رخ ی دهد رو به رو است.

تویسرکان منش: نه در ایران و نه در دنیا، در سر فصل های آموزشی گروه پزشکی مباحث مدیریتی، ایمنی بیمار و خطای پزشکی دیده نمی شود. اخیرا سازمان بهداشت جهانی مجموعه ای را آماده کرده است به اسم "راهنمای چند حرفه ای ایمنی بیمار" که برای دانشجویان پزشکی است و 13 سر فصل دارد. خیلی جاها دوره آموزشی آن را می گذارند و این نشان می دهد که یک خلا در این زمینه وجود دارد. چاره ای جز آموزش نیست.ما در موسسه خودمان مجموعه آموزشی کوچکی هستیم اما به همت اساتید صد ها کلاس آموزشی در این حیطه برگزار کرده ایم. تحقیق میدانی دقیقی در رابطه با اینکه این کلاس ها تا کنون چقدر تاثیر گذار بوده است صورت نگرفته اما شواهد و فید بک هایی که در این باره دریافت می کنیم حاکی از این است که موثر است و من شخصا فکر می کنم در بحث مداخله های سیستمستماتیک هم یکی از معیار های اصلی آموزش است و چه بهتر که از دوران دانشجویی آغاز شود که باعث شکل گرفتن رفتار درست هم می شود.

دکتر محمدی: به نظر شما با توجه به عواملی که برخی اساتید معتقد به عوامل فردی و برخی معتقد به عوامل سیستماتیک هستند، در مجموع دوستان چه راهکاری برای کاهش خطاهای پزشکی پیشنهاد می دهند؟
جعفری:باید راهکار پیدا بکنیم، بالاخره چون این مشکل باید حل شود. تجربه نشان می دهد پرستار ها به لبه کند خیلی علاقه مند تر هستند و برای پزشکان لبه تیز است که اهمیت دارد. در بحث آموزشی دانشجویان پزشکی هیچ انگیزه ای نسبت به مسائل خطای پزشکی ندارند. شاید از 100 نفر دانشجو 40 نفر علاقه مند باشند و در کلاس های مربوط به آن شرکت کنند. بقیه به هیچ عنوان نمی آیند. اما در دانشجویان پرستاری به این شکل نیست و خیلی از آن ها در کلاس ها شرکت می کنند و برای این مسائل انگیزه دارند، اما مشکل اینجاست که آن کسی که باید یاد بگیرد دانشجوی پزشکی است که اصلا علاقه ای به یادگیری آن ندارد.همین دانشجو بی علاقه می شود معاون وزیر و وزیر و...

چنین افرادی اصلا موضوع را نمی دانند که بخواهند کاری برای آن انجام دهند. اگر در مجموعه ای لیدر مجموعه آگاه نباشد به مشکلات، آن مشکلات حل نخواهد شد. باید مجموعه بخواهد که تغییر صورت بگیرد و همه تلاش کنند که خطا کم شودف ما باید این را بفهمیم که پیشگیری بهتر از درمان است. در حال حاضر حجم زیادی از بودجه کشور صرف خطاهای پزشکی مخفی می شود و اگر این هزینه های جمع شود این بودجه می تواند در جای دیگری استفاده منطقی تری از آن صورت بگیرد ولی متاسفانه چون کسی به این موضوع آگاه نیست یا برایش خیلی جدی نیست، از آن به راحتی می گذرند.

طبق آماری که من دارم قصور پزشکی در سال 93 برابر با 2275 بود و در سال 94 این عدد برابر شد با 2769 و در سال 95 نیز برابر با 3867 بود. این عدد در سال 96 برابر با 4517 خطای پزشکی بود. در واقع می توان گفت خطای پزشکی از سال 93 تا 96 تقریبا دو برابر شده است. در واقع خود عدد 4000 خطای پزشکی شاید قابل توجه نباشد اما دوبرابر شدن آن طی 2 سال بسیار حائز اهمیت است. از این 4000 پرونده تقریبا 1900 پرونده محکوم شده است و الان این عدد برای خیلی هم ناچیز محسوب می شود چون تنها به قله کوه نگاه می کنند و از عمق فاجعه بی خبر هستند.

براتی: ما نیاز به یک عزم ملی داریم. علاوه بر جامعه پزشکی همه باید دست به دست هم بدهیم و باید بپذیریم که این مشکل وجود دارد. سازمان های درگیر باید کار جزیره ای را کنار بگذارند و همه اینها باید با یک رویکرد سیستماتیک و فرآیند مدار در چرخه وارد شوند و از بالا نیز حمایت شوند تا پزشک وقتی وارد حوزه ارائه خدمات می شوند واقعا رعایت کنند. امروز مطالبات پزشکان رعایت نشده و ورودی بیماران به بیمارستان ها خیلی بیشتر از حد استاندارد است و به همین دلیل طبیعی است خطا اتفاق بیفتد. در نهایت وقتی با پزشکان صحبت می کنیم می گویند این ها استاندارد امریکاست که یک پزشک در یک شیفت کاری 13 تا بیمار را معاینه می کند نه منی که باید 70 تا بیمار را معاینه کنم. ما از اصول کلی کار غافل هستیم ولی با عزم ملی فکر می کنم اتفاق های خوبی رخ خواهد داد.
مهدوی: می شود کار هایی انجام داد.باید همه عوامل دخیل در این زمینه را توانمند کرد، در حال حاضر آموزش ها زود فراموش می شود. جای آموزش در دانشگاه است، جای ترینینگ هم در صنعت و هم در دانشگاه است اما جای توانمند سازی در صنعت است. شاید یک فرد همه سواد و هم دانش داشته باشد اما حساسیت لازم در آن وجود نداشته باشد. ما توانمند به کسی می گوییم که وقتی وارد فیلد کاری می شود بتواند آموزش ها و تجربیات خود را به عرصه ظهور برساند. باید فرد بتواند لیدر یک تیم باشد. در بخش توانمند سازی کار هایی می تواند صورت بگیرد. فرهنگ ایمنی بیمار را باید ایجاد کرد و باید بدانیم که با جان مردم بازی می کنیم. لیدر شیپ اولین چالش بزرگ دنیاست و در کشور ما هم این موضوع وحشتناک است.

تویسرکان منش: من به سه تا نکته اشاره می کنم که به نظرم مهم است. گام اول بحث زیر ساخت های آی تی و اطلاعاتی کشور است. برای ثبت و جمع آوری خطاهای پزشکی ، ما تا ندانیم یک مشکلی وجود دارد نمی توانیم روی آن کار کنیم. در حال حاضر سیستم های فرهنگی ما اجازه این کار را نمی دهد. گام دوم  بحث حساس کردن گروه های پزشکی در نظام آموزشی و جامعه است؛ در حال حاضر یکی از خلا هایی که وجود دارد عدم آگاهی مردم در زمینه خطاهای پزشکی است که باید توی در این زمینه کار شود. گام سوم هم کار سیستمی است. ما باید روی مهندسی عوامل انسانی و فر آیند های آن کار کنیم تا بتوانیم در طولانی مدت خطاهای پزشکی را کاهش دهیم. تا این اتفاقات نیفتد بعید می دانم که به کاهش خطاهای پزشکی برسیم. حاکمیت هم در تهیه زیر ساخت ها و هم در فراهم کردن آموزش ها از مرحله دانشجویی به این طرف و هم در زمینه نظارت ها و احقاق حقوق مردم و هم القای این رویکرد سیستمی و این که نگرش را از خطاکار ببریم به سمت سیستمی نقش دارد.

جعفری: من ایراد بزرگ سیستم آموزشی را این می دانم که هیچ کس از دانشگاه اخراج نمی شود. ما خیلی از رزیدنت ها را داریم که هیچ یک از اساتید آنها را تائید صلاحیت علمی نمی کنند ولی هیچ راهکاری برای اخراج آن ها وجود ندارد.شاید یکی از دلایلی کاهش آمار خطای پزشکی در ایران این است که پرستار ها در ایران مقدار زیادی از خطاهای پزشکان را می پوشانند. البته این در شرایطی است که رابطه بین پزشک و پرستار خوب باشد. به نظر من اگر کسی می خواهد پزشک شود باید معاینات روانپزشکی نیز روی او صورت بگیرد تا بتوان گفت می تواند پزشک شود یا خیر. صرف این که یک نفر علم آن را دارد نمی تواند او را یک پزشک کند. باید گزینش های درست روی پزشکان صورت بگیرد اما نتاسفانه متاسفانه سیستم آموزشی ما در این زمینه خراب است.



نام:
ایمیل:
* نظر: