شنبه ۳۰ تير ۱۳۹۷ - ۰۶:۰۹ Saturday, 21 July 2018 |
تاریخ انتشار: ۲۲:۱۸ - ۱۵ تير ۱۳۹۷
کد خبر: ۱۱۴۰۶
در گفتگو با «اعتباربخشی سلامت»
امین جلالوند
تندرست نیوز؛وقتی از خطاهای پزشکی در ایران صحبت می کنیم، این سوال پیش می آید که چرا در کشور ما سامانه ای جامع برای ثبت خطاهای پزشکی وجود ندارد؛ سامانه ای که خطاهای پزشکی را به طور دقیق ثبت کند تا پزشکان دیگر، همان خطای پزشکی را به شکل دیگری تکرار نکنند.
 دکتر محسن مصلحی، دبیر شورای عالی نظام پزشکی کشور در گفتگو با نشریه «اعتباربخشی سلامت» به ضرورت راه اندازی چنین سامانه جامعی تاکید دارد، اما در عین حال خاطرنشان می کند که راه اندازی چنین سامانه ای در حیطه اختیارات تولیت نظام سلامت است و درواقع، وزارت بهداشت باید برای راه اندازی این سامانه، آستین بالا بزند.

مصلحی تاکید دارد که اگرچه فرم های جسته و گریخته ای برای ثبت خطاهای پزشکی در برخی از مراکز درمانی کشور وجود دارد، اما معمولا این خطاهای پزشکی، جمع آوری و ثبت و ضبط نمی شود و در نتیجه، جریان انتقال تجارب از این طریق بین پزشکان اتفاق نمی افتد.

به گفته او، اینکه سامانه ای برای ثبت خطاهای پزشکی وجود داشته باشد، اتفاقی نیست که دست پزشک باشد، بلکه آن سامانه باید متولی و ساختار واحدی پیدا کند که در حیطه اختیارات تولیت نظام سلامت است.
گفتگوی «اعتباربخشی سلامت» با دبیر شورای عالی نظام پزشکی کشور را از نظر می گذرانید.

*به نظرتان چه اقدامی باید انجام شود که در کشور ما نیز مثل کشورهای توسعه یافته، خطاهای پزشکی در سامانه ای جامع و دقیق، ثبت شود؟

ببینید در حال حاضر اینطور نیست که پزشکان ثبت خطاهای پزشکی راانجام ندهند و خیلی اوقات، این ثبت خطاها اتفاق می افتد، چرا که به هر حال،  هر پزشکی مسئول گزارشی است که ارائه می دهد، ولی همچنان سامانه ای برای ثبت دقیق همه این خطاهای پزشکی وجود ندارد. اینکه سامانه ای برای ثبت خطاهای پزشکی وجود داشته باشد، اتفاقی نیست که دست پزشک باشد، بلکهآن سامانه باید متولی و ساختار واحدی پیدا کند که در حیطه اختیارات تولیت نظام سلامت است. درواقع، انتظار می رود که تولیت نظام سلامت با بهره گیری از تجارب کشورهای توسعه یافته، سامانه ای جامع و متمرکز برای ثبت خطاهای پزشکی راه اندازی کند تا حتی پزشک به صورت خودجوش، خطاهای خود را در این سامانه ثبت کند تا پزشکان دیگر از تجربه او بیاموزند و در همان مسیر غلط نیفتند. جای این سامانه جامع در کشور ما بسیار خالی است و امید داریم که در جریان تداوم طرح تحول سلامت، راه اندازی چنین سامانه ای برای ثبت خطاهای پزشکی، مدنظر قرار بگیرد.

در برخی از خطاهای پزشکی ممکن است مقصر پزشک نباشد و این خطاها به دلیل برخی «ارورها»ی دیگر باشد. مشکلی که امروزه با آن مواجهیم این است که خطاهای پزشکی در یک سامانه واحد ثبت نمی شود. علیرغم اینکه معتقدم خطاهای پزشکی در ایران به نسبت خیلی از کشورها کمتر اتفاق می افتد، اما ثبت مدون و منظم خطاهای پزشکی را در کشور نداریم. بنابراین نیاز است که یک سامانه و متولی واحد وجود داشته باشد تا تجارب انتقال پیدا کند و راهکارهایی برای مقابله با چنین خطاهایی اندیشیده شود.

البته فرم های جسته و گریخته ایبرای ثبت خطاهای پزشکی در برخی از مراکز درمانی کشور وجود دارد، اما معمولا این خطاهای پزشکی، جمع آوری و ثبت و ضبط نمی شود و در نتیجه، جریان انتقال تجارب از این طریق بین پزشکان اتفاق نمی افتد.

*یک جا اشاره کردید که آمار خطاهای پزشکی در کشور ما پایین است. وقتی سامانه ای جامع برای ثبت خطاهای پزشکی در کشور نداریم، چطور می توان به این نتیجه رسید که خطاهای پزشکی در کشور ما زیاد است یا کم؟

چون در ایران ثبت خطاهای پزشکی به شکل متمرکز انجام نمی شود، اعداد و ارقام خطاهای پزشکی در کشور منوط به گزارشات دوره ای می شود. بنابراین ممکن است که خطاهای پزشکی یا ارورهایی اتفاق افتاده باشد که ثبت نشده اند. اما با احتساب همین گزارش های دوره ای و آنچه که توسط منابع مختلف به طور انفرادی گزارش می شود، آمار خطاهای پزشکی در کشور ما نبست به آنچه که در کشورهای دیگر بخصوص در آمریکا گزارش می شود، کمتر است.

البته می پذیریم که در حوزه خطاهای پزشکی، ایرادی که به این آمارها وارد است این است که چون سیستم ثبت خطاها به طور متمرکز وجود ندارد، نمی توانیم به طور قاطع بگوییم خطاهای پزشکی در ایران کمتر است یا بیشتر.

*درست است که در صورت راه اندازی این سامانه جامع کشوری برای ثبت خطاهای پزشکی می توان امیدوار بود که به دلیل انتقال تجارب پزشکان، آمار خطاهای پزشکی در کشور کمتر شود، اما غیر از راه اندازی این سامانه، چه راهکارهای دیگری سراغ دارید که بشود با توسل به آنها، آمار خطاهای پزشکی در کشور را کاهش داد؟

ابتدا باید عوارض برخی بیماری ها، عوارض اعمال جراحی یا ارورها را از آن خطاهای پزشکی معروف که به دلیل سهل انگاری سهوی درمانگر اتفاق می افتدجدا کنیم.همه کسانی که در تیم تشخیصی و درمانی فرآیند درمان یک بیمار دخالت دارند، مثل پرستار، رادیولوژیست، مسئول آزمایشگاه و... باید موظف باشند که تمام مراحل درمانی و تشخیصی را ثبت و ضبط کنند. همچنین باید درمان ها بر اساس گایدلاین های معتبر یا همان راهنمای بالینی انجام شود، نه اینکه اعمال سلیقه درمانگر هم در فرآیند درمان، تاثیر بگذارد. همانطور کهدر بسیاری از کشورها با ابلاغ و به کار بستن راهنماهای بالینی، نتایج خوب و امیدوارکننده ای گرفتند، اینجا هم می توانیم با پی گرفتن راهنماهای بالینی، نتیجه مطلوب بگیریم.

یک درمانگر باید ملکه ذهنش باشد که برای هر عمل کوچک یا بزرگی، پاسخگو باشد. همانطور که قانون به یک درمانگر این اجازه را داده که می تواند برای درمان بیمارش، پروتکل درمانی طراحی کند، همان قانون کاملا تاکید کرده است که یک درمانگر باید برای جزء به جزء کار درمانی که انجام می دهد،پاسخگو باشد.

از سوی دیگر، معتقدم که مادر مرحله تربیت نیروهای انسانی مان در حوزه درمان نیز ضعیف عمل کرده ایم. مثلا یک بخشی از آموزش پزشکی ما باید روی موضوعاتی متمرکز شود که مسائل واجبی است، اما الزاما مسائل پزشکی نیست. به طور مثال، ما در کشورمان به مباحث مهمی همچون بحث اخلاق پزشکی  و صلاحیت حرفه ای نمی پردازیم تادرخصوص مسئولیت مان در مورد بیمارمان اشراف داشته باشیم و از عواقبش مطلع باشیم. وقتی مباحثی مثل اخلاق پزشکی  و صلاحیت حرفه ای، ملکه ذهن پزشک شد، درصد خطاهایش کمتر خواهد شد.

در بسیاری از کشورهای پیشرفته، با اینکه اساتید مجربی بالای سر مریض می آِید، اما همان پزشکان مجرب هم موظف هستندکه بر اساس گایدلاین های مصوب پیش بروند و طبق همان ها نیز پاسخگو باشند. وقتی خودمان را با یک فرآیند علمی، چک نمی کنیم و معیاری برای رفتارها و تشخیص های پزشکی مان نداریم، ممکن است یکسری مسائل ساده را فراموش کنیم و به آن اهمیت ندهیم.

*چه اصلاحات ساختاری باید در نظام درمان کشور صورت بگیرد تا هم پزشک و هم متولیان نظام سلامت نسبت به کاهش خطاهای پزشکی، حساسیت داشته باشند؟

در وهله اول، پروسه درمان باید در کشور ما از قائم به ذات بودن خارج شود. یعنی درست است که تیم درمان باید یک لیدر داشته باشد، ولی به این معنا نیست که آن لیدر هر کاری را دوست داشت انجام دهد. باید بتواند لحظه به لحظه در مورد کوچک ترین درخواست آزمایشی که می کند یا داروی ساده ای که تجویز می کند، بتواند در همان لحظه ادله اش را ارائه دهد. باید فکر کند که این بیمار، فردی است که همه پزشکان دارند مراحل درمان او را می بینند.

بعضا مشاهده می شود که اگر یک گرافی ساده گرفته شده بود، ممکن بود مثلا  از یک بیماری خطرناک باخبر می شدیم. اینها همان مواردی است کهدر گایدلاین ها به آن تاکید می شود چرا که گایدلاین بر اساس تجربیات متعددی جمع آوری شده و مطمئنا یک خرد جمعی را به ما می دهد و قابل اتکا است. ما بعضا کاری را با هزینه کم انجام نمی دهیم، در حالی که ممکن است خیلی مفید باشد، اما در مقابل، گاهی کارهای درمانی را انجام می دهیم که نیازی هم نیست و هزینه های هنگفتی هم به سیستم درمان و بیمار تحمیل می کند.

متاسفانه گاهی به جای اینکه شخص بیمار مدنظر باشد، آن بیماری مدنظر پزشک قرار می گیرد. این باعث می شود که انسان را به عنوان موجود چندوجهی درنظر نگیریم و صرفا به توصیه ها و بیماری هایی که در کتب مرجع آمده بپردازیم که ممکن است در این حالت، خطای پزشکی رخ بدهد. همچنین سیستم مشاوره و کار تیمی ما هم مشکل دارد که این هم یکی از دلایل بروز خطاهای پزشکی است. یک کار تشخیصی و درمانی یک کار تیمی است. بیمارانی که از بیماری شدیدتری رنج می برند، مطمئنا باید یک تیم حرفه ای با ضوابط و شرایط خاص، تشخیص و درمان بیمار را هدایت کنند که ما در این قسمت خیلی ضعیف اقدام می کنیم.


نام:
ایمیل:
* نظر:
پر بیینده ترین عناوین