چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۷ - ۰۸:۰۰ Wednesday, 20 June 2018 |
تاریخ انتشار: ۱۱:۰۸ - ۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۷
کد خبر: ۵۳۸۴
گزارش تندرست نیوز از دلایل بروز آسیب های اجتماعی و راه های پیشگیری از آن
می‌گل هشترودی
تندرست نیوز؛می گل هشترودی- خیلی ها معتنقدند که در کشور ما، با توجه به این که تقریبا هر هفته با یک فاجعه کودک آزاری و قتل کودکان مواجه هستیم، منحنی آمار اسید پاشی و قتل به طرز شگفت آوری به سمت صعود می رود ، افسردگی در کشورمان بی داد می کند و جزو خشن ترین جوامع به حساب می آئیم ، آسیب های اجتماعی از مرز هشدار گذشته است اما باید دید به واقعیت آسیب ها ی اجتماعی چه معنی و مفهومی دارد و آیا می توان از آن جلوگیری کرد؟!


آسیب‌های اجتماعی، واژه مصطلح سال‌های متمادی است که از زبان مسئولان و مردم عامه به گوش می‌رسد و هرکس به‌زعم خود، آن را تحلیل می‌کند، اما آنچه وجه اشتراک همه تعاریف است، واژگان مشمئز کننده‌ای مانند «اعتیاد»، «بزهکاری»، «مصرف مشروبات الکلی»، «روابط غیراخلاقی و ارتباط نامشروع با جنس مخالف» و... است. اما این طور که معلوم است آسیب‌های اجتماعی وجه مشترک تمامی جوامع اعم از توسعه یافته، درحال توسعه و توسعه نیافته به حساب می آید. آنچه در بحث آسیب‌های اجتماعی، کشورها را از هم جدا می‌کند نوع نگاه مدیران آنها به آسیب‌های اجتماعی و شیوه‌های پیشگیری از این آسیب‌هاست .

بحث پیشگیری از جرم و آسیب‌های اجتماعی، پیشینه‌ای به درازای تاریخ دارد. بشر از همان آغاز در پی شیوه‌هایی برآمده است تا از جنایات و جرایمی که از سوی برخی از همنوعان خود رخ می‌داد پیشگیری به عمل آورد. بر همین مبنی در هر دوره شیوه یا شیوه‌هایی برای پیشگیری از جرم در پیش گرفته شده است. زمانی ارتکاب جرایم را در مجرم و ویژگیهای شخصیتی و خانوادگی او می‌دیدند؛ بر این اساس، سیاست‌های پیشگیری در قالب عدالت کیفری در پیش گرفته شد و نهادهای خاصی متولی آن شدند تا از جرایم پیشگیری کنند. در آن دوران تصور می‌شد که اگر حالت خطرناک یا شخصیت جنایی بزهکار، از طریق طرد، خنثی سازی و یا درمان وی، رفع شود، دفاع از جامعه تأمین و خوی جامعه ستیزیِ شخص، درمان خواهد شد. همین طرز تلقی از جرم موجب شده بود که در فرآیند توزیع نقش‌ها بین نهادهای اجتماعی، فقط نهاد پلیس و نظام عدالت کیفری مسئول کنترل جرم و ناهنجاری در جامعه قلمداد شوند. 

در دهه نود، مدل پیشگیری از جرم، تغییر یافت و از حالت دولتی خارج و مدل اجتماعی جایگزین آن شد. در این رویکرد، علاوه بر دولت، نهادهای مختلف دولتی و غیردولتی با همدیگر همکاری نموده و در امر پیشگیری از جرم، رویکرد چندنهادی و مشارکتی در پیش گرفته شد. همکاری و مشارکت نهادهای مختلف باعث شد که برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و اجرای سیاست‌های پیشگیری از جرم با همکاری همه نهادهای دولتی و غیردولتی تدوین و اجرا می‌شد . بر این اساس، پیشگیری از جرایم و آسیب‌های اجتماعی یکی از موضوعات مورد توجه دولت‌ها در جهان جدید بوده و  از آن جایی که مساله امنیت و احساس مربوط به آن در بین شهروندان، از اهمیت خاصی برخوردار است، گسترش جرایم و آسیب‌های اجتماعی این مهم را تحت تاثیر خود قرار داده است؛ اما باید دید معنای دقیق آسیب اجتماعی چیست و در عصر جدید چگونه می توان از آن پیشگیری کرد؟

الهام شیخ، روانشناس بالینی درباره آسیب های اجتماعی و نقش آن در جامعه می گوید: «آسیبهای اجتماعی اموری هستند که برهم زننده نظم عمومی جامعه هستند و از این نظر حائزاهمیت هستند که موجب تعرض به هنجارهای اجتماع می شوند. چراکه افزایش ناهنجاریها نشانه ای از وجود بحران محسوب می شود و نظم اجتماعی را تهدید می کند.  با توجه به روند رو به رشد آن و اهمیت آسیب های اجتماعی،  بدون تردید دخالت کردن  در این آسیب ها نیاز به برنامه ای جامع دارد که فعالیت آن در سطوح مختلف پیشگیری، مراقبت و حمایت قابل پیش بینی باشد.»

او در ادامه افزود:«  آسیب شناسی اجتماعی انواع مشکلاتی که در سطح اجتماعی مطرح  هستند  را بررسی می کند و سعی می کند عوامل و دلایل مختلف آنها را از جنبه ها و دیدگاه های مختلف فردی، اجتماعی و غیره مورد مطالعه و بررسی قرار دهد. هر جامعه بنا به شرایط فرهنگی، رشد و انحطاط خود با گونه هایی از انحرافات و ناهنجاری ها روبه رو است که تأثیرات مخربی روی فرآیند رشد و پیشرفت دارد شناختن این علل و عوامل  می تواند راه حرکت جامعه را به سمت وسوی ترقی هموار سازد، طوری که هم بر فهم عمل آنها و هم پیشگیری از ادغام آنها با ارائه راه حلهایی به سلامت جامعه کمک نماید.»

شیخ درباره علل و عوامل پیدایش آسیب های اجتماعی گفت:« در آسیب شناسی اجتماعی متخصصان به مطالعه انحرافات و کجروی های اجتماعی وشناخت ریشه بی نظمی های اجتماع، ناهنجاری ها و آسیب هایی نظیر بیکاری، اعتیاد، فقر، طلاق وهمراه با علل و شیوه های پیش گیری و درمان آنها و نیز مطالعه شرایط بیمارگونه و نابسامان اجتماعی می پردازند.  یعنی اگر در جامعه ای هنجارها زیرپا گذاشته شوند رفتارها آسیب می بیند پس آسیب زمانی به وجود می آید که از هنجارهای قابل قبول اجتماعی سرپیچی شود. از طرف دیگر، اگر عملکردی با انتظاراتی که در میان اعضای جامعه، یا یک گروه ویا سازمان اجتماعی مشترک است  سازگار نباشد و اکثریت اعضا آن را ناپسند و یا نادرست تلقی کنند کجروی اجتماعی نامیده می شود.»

او تصریح کرد:« سازمان یا هر جامعه ای  انتظار دارد که اعضا از ارزش ها و هنجارهای خود تبعیت کنند، اما همیشه افرادی در اجتماع وجود دارند که از بخشی از این هنجارها و ارزش ها پیروی نمی کنند. افرادی که همراه و همسو با ارزش های جامعه و یا سازمانی باشند ،همنوا و یا سازگار و افرادی که مخالف هنجارهای اجتماعی رفتار کنند و آنها را رعایت نکنندافرادی ناسازگار می باشند.  درحقیقت اعضایی که رفتار انحرافی و نابهنجاری آنان همیشگی باشد و زودگذر و گذرا نباشد کجرو یا منحرف نامیده می شود و  رفتارها را انحراف اجتماعی یا کجروی اجتماعی گویند.»

او درباره دورنمای آسیب ها و تهدیدات اجتماعی در کشور گفت:«  جوامع در حال گذار جوامعی هستند که چون تغییرات متنوع و متعددی را تجربه میکنند به طور معمول با ناهماهنگی های متفاوت زیربنایی اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی روبرو هستند. رشد متضاد و نامتناسب غیرمادی فرهنگ در این جوامع، مشکلات و موانعی را در سازگاری اجتماعی به وجود آورده است.  هماهنگی اشخاص وسازگاری با محیط و  تغییرات و دگرگونی های تازه به سختی صورت می گیرد، لذا از این منظر دارای تاخرهای فرهنگی، بی هنجاری و ناهنجاری، کشمکش های اجتماعی در حیطه ای  وسیع، بی سازمانی و از هم گسیختگی اجتماعی هستند. این عدم تعادل وبی نظمی و  ثبات اجتماعی در موقعیت های مختلف زمانی سبب بالا گرفتن آسیب پذیری ها و تحمیل بحران های شدید شده است که اگر مورد توجه و برنامه ریزی صحیح قرار نگیرد نه تنها امنیت ملی- اجتماعی که هستی شناختی آنها را می تواند با تهدیدی جدی مواجه کند.  ایران به عنوان یک کشورتازه توسعه یافته ودر حال گذار، از مرحله سنتی به مدرنیسم از این قاعده مستثنی نیست و در حال  دگرگونی های سریع و وسیعی در ساختارهای اصلی خود به خصوص ساختار فرهنگی و اجتماعی است و به دلیل همین سرعت تغییرات و عقب ماندگی زیربنایی موجود در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، موجب تحمیل  آسیب ها و ناهنجاری های  اجتماعی گوناگونی بر جامعه ایران شود . طبق آمارهای بهزیستی کشور طی سال های اخیر به طور متوسط هر سال ۱۵ درصد رشد آسیب های اجتماعی داشته ایم در حالی که مقدار پیشرفت و توسعه هر کشوری در سایه امنیت و ثبات اجتماعی حاصل می شود.  در جامعه  ایران مشکلات و آسیب پذیری های اجتماعی و مطالعه مسیر  وزوایای متعدد آن چگونگی رشد و اولویت بندی زمان حال و آینده نه تنها راه را برای برنامه ریزی های ملی تسهیل کرده بلکه باعث می شودتا اقدامات به جا و تصمیم گیری های درستی قبل از ایجاد هر گونه مشکلی گرفته شود و تعامل و امنیت اجتماعی تا حد امکان برقرار باشد.»

این روانشناس بالینی درباره نقش خانواده در سلامت روان فرزندان می گوید:« از آنجا که خانواده مهم ترین عامل تاثیرگذار در پیشرفت همه جانبه کودک است  اثر خانواده بر کودک بدون مقدمه با به دست آوردن مهارت خاصی آغاز و در تمام دوران زندگی فرد پدیدار می شود تأثیر ارتباط درست بین والدین و فرزندان و اهمیت آن قابل کتمان نیست زیرا کودکان دارای خصوصیت «اخلاق دیگر پیرو»هستند یعنی با چشم بسته عملکرد والدین خود را به نمایش میگذارند به همین خاطر متخصصان تعلیم و تربیت در این زمینه همگی بر این عقیده اند که  نقش والدین در شکل گیری شخصیت کودکان قابل انکارنیست و از مهم ترین عوامل در تأمین بهداشت کودکان است.همچنین قسمت زیادی از رفتارها، جامعه پذیری، احساس مسئولیت، داشتن زندگی سالم و بدون ناهنجاری در خانواده شکل می گیرد و اگر زیر نظر داشتن و کنترل کودک توسط والدین در محیطی صمیمی به همراه مهر و محبت باشد هیچوقت شاهد وجود آسیبهای اجتماعی نخواهیم بود.»

نام:
ایمیل:
* نظر:
پر بیینده ترین عناوین