جمعه ۲۷ مهر ۱۳۹۷ - ۱۵:۵۶ Friday, 19 October 2018 |
تاریخ انتشار: ۱۱:۵۶ - ۲۲ خرداد ۱۳۹۷
کد خبر: ۹۱۱۳
تندرست نیوز گزارش میدهد؛
می‌گل هشترودی
تندرست نیوز؛تا همین چند وقت پیش با شنیدن کلمه اعتیاد به یاد بساط تریاک و وافور و منقل می افتادیم، کم کم تازه واردهایی مثل هروئین و کوکائین و شیشه و هزاران ماده با اسامی دهان پر کن دیگر وارد بازار شد و امروز در کنار همه این این ها، دارو های رنگ و وارنگ هم خودنمایی می کنند که قرار بود اساس کار آنها، تجویز برای درمان دردی باشد اما متاسفانه مصرف خودسرانه و بدون نسخه پزشک آنها، فرد مصرف کننده را دچاراعتیاد دارویی می کند، اعتیادی که با خود عوارض متعدد و گاهی برگشت ناپذیر دارد.
همین که فصل امتحانات می شود، بازار قرص های ریتالین هم داغ می شود و به گفته مسئولین استفاده آن در بین دانشجویان افزایش می یابد؛ دارویی که علیرغم محدودیت‌هایی که در داروخانه‌ها مبنی بر عدم ارائه دارو بدون دفترچه و تجویز پزشک وجود دارد باز هم برخی افراد حتی دانش آموزان اقدام به تهیه این قرص‌ها کرده و آن را با قیمت های متفاوتی از هفت تا ۱۵ هزار تومان به دانش آموزان دیگر می‌فروشند.

یاسمین دانشجوی پزشکی است، با ظاهری موقر اما اولین چیزی که در صورتش خود نمایی می کند گودی زیر چشمش است که سعی داشته آن را با کرم های آرایشی بپوشاند، هر چند که در این راه با موفق عمل کرده است اما عدم تمرکز و پرش افکارش بیش از ظاهر چهره او خود نمایی میکند. او یک مصرف کننده قرص ریتالین است و در این باره می گوید:« بر اساس رشته تحصیلی ام با قرص ریتالین آشنا شدم و پی به ویژگی های آن بردم و بر آن شدم که برای تسلط به موضوعات درسی و افزایش تمرکز و انرژی بیشتر این قرص را مصرف کنم. من شاید بیش از افراد دیگر عوارض مصرف این دارو را می دانستم ،به خودم قول دادم بعد از چند عدد دیگر مصرف نکنم و بیشتر به خودم متکی باشم، اما مصرف این قرص مرا درگیر کرد و هر روز و هر روز این قرص را خوردم، وقتی به خودم آمدم که دیگر نه خاصیت اولش را داشت و نه آن تمرکز کافی را داشتم. زود خسته می شدم، کم کم دچار افسردگی شدم و در دام اعتیاد دارویی اسیر شدم.  بدتر از همه اینکه من نسبت به مصرف و عوارض ریتالین اطلاعات کامل داشتم، اما در دام آن اسیر شدم، هرگز نمی توانم خودم را ببخشم چون  در چاهی که خودم کندم افتادم، اسیر شدم و خودکرده را تدبیرنیست.»

ریتالین؛ فقط برای افراد بیش‌فعال
ریتالین یک محرک از خانواده آمفتامین ها است، این دارو از بهترین داروها و در واقع موثرترین دارو برای مبتلایان به اختلال کم‌توجهی بیش‌فعالی است؛ اختلالی که معمولا در پیش‌دبستانی یا دبستان تشخیص داده می‌شود و در صورت درمان به موقع و مناسب دارویی می‌تواند واضحا بهبود عملکرد درسی و اجتماعی فرد را به همراه داشته باشد. حدود نیمی از مبتلایان به این اختلال پس از سنین بلوغ در صورت سابقه درمان مناسب در کودکی می‌توانند بدون دارو نیز عملکرد مناسبی داشته باشند اما حدود نیمی از ایشان پس از بلوغ نیز ناچار به ادامه مصرف ریتالین هستند. مصرف این دارو برای مبتلایان به بیش‌فعالی نه‌تنها نگران‌کننده نیست بلکه لازم و کمک‌کننده است، اما اگر دانش‌آموزی تا دوران نوجوانی سابقه‌ای از تشخیص یا درمان بیش‌فعالی کم‌توجهی نداشته و معمولا هم با تمرکز معمول خودش نتایج تحصیلی خوبی داشته باید بداند مصرف ریتالین در شب‌ها یا روزهای منتهی به امتحان نه‌تنها برای وی کمک‌کننده نیست بلکه می‌تواند به عوارضی آزارنده چون بی‌خوابی، اضطراب یا تپش قلب منجر شود و معمولا فقط احساس تمرکز را بالا می‌برد وگرنه بر عملکرد درسی تاثیر مثبتی ندارد.
برای افراد عادی ریتالین باعث ترشح «دوپامین» و در نهایت سرخوشی بدون دلیل می شود و ظاهرا مغز فرد مصرف کننده گزارشی مبنی بر خستگی بدن و نیاز به خواب را درک و دریافت نمی کند و فرد می تواند با کمبود خواب تا مدتی سرخوشی می شود در حالی که این بی نیازی به استراحت، کاذب است و همین کمبود استراحت منجر به پرخاشگری در فرد می شود. 

دانشجویان پزشکی بیش از همه گرفتار ریتالین
ماه گذشته بود که محمد رضا قدیر زاده، عضو گروه مطالعات اعتیاد مرکز تحقیقات سازمان پزشکی قانونی گفت: « از نخستین روز ورود این دارو به بازار سوء استفاده از آن نیز شروع شد و رایج‌ترین سوءاستفاده توسط دانشجویان پزشکی صورت می‌گرفت.  این دانشجویان در طول دوران تحصیل با خواص این دارو آشنا می‌شوند و از طرفی فشار و سنگینی درس و امتحان و کشیک، آنها را مستعد استفاده‌ نادرست از آن می‌کند، غافل از اینکه خیلی زود گرفتار اعتیاد به این دارو می شوند و خلاصی از این اعتیاد خانمانسوز کار ساده ای نیست. به تدریج ریتالین در باور عامه از یک داروی روان درمانی به یک انرژی زای کم ضرر تبدیل شد که نام هایی مثل قرص شب امتحان، قرص دانشجویی، قرص لاغری، قرص سرخوشی به آن دادند و به این ترتیب ریتالین برای افزایش سرخوشی کم کم به پارتی های شبانه راه پیدا کرد. براساس گزارش ها کنکور و فصل امتحانات عامل افزایش 50 درصدی مصرف ریتالین است و بر اساس نتایج یک مطالعه بر روی دانشجویان ایرانی، از هر 10 دانشجو، 6 نفر سابقه مصرف ریتالین دارند.  واضح است این آمار با توجه به اثر وابستگی به مواد مخدر، بسیار خطرناک است. عارضه‌ دیگر آن، ایجاد سوءظن و حملات پرخاشگرانه است، دیده شده است، افراد با مصرف این قرص، حتی روی اعضای خانواده‌شان، چاقو کشیده‌اند. اگر کسی این قرص را به‌طور مرتب یا با فواصل کوتاه مصرف کند، به آن وابسته می‌شود و وقتی می‌خواهد آن را کنار بگذارد، در صورتی که تحت نظر پزشک نباشد، ممکن است به افسردگی دچار شود.»
به گفته او آمار دقیقی در این خصوص در دست نیست، او معتقد است:« متاسفانه جوانان به بهانه افزایش انرژی و تمرکز، شب بیداری، ارتقاب تحصیلی به مصرف این دارو رغبت پیدا می کنند و در زمان های شروع امتحانات شاهد مصرف این دارو از سوی دانشجویان هستیم.»
جمشید سلام زاده رئیس انجمن متخصصین داروسازی بالینی ایران نیز معتقد است: « ریتالین از آن دسته از داروهایی است که صرفا در  داروخانه های منتخب که توسط معاونت‌های غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی انتخاب می‌شوند باید توزیع شود و بیماران  برای دریافت آن پس از تشکیل پرونده در معاونت های غذا و دارو نیازمند ارائه مدارک و مستنداتی نظیر نسخه و مدارک شناسایی به داروخانه  می باشند. داروخانه ها این دارو را به صورت سهمیه‌ای دریافت می‌کنند و می‌بایست طبق نسخه‌ای که به آنها ارائه شده دارو را به بیمار تحویل دهند. به این ترتیب  ریتالینی که بصورت غیرمجاز در دسترس دانشجویان قرار می‌گیرد منشا و منبع مشخصی ندارد. ممکن است واردات قاچاق داشته باشد و یا نمونه‌ی تقلبی باشد و  یا  داروی اصلی توسط سوداگران بیمارنما از چرخه‌ی توزیع قانونی خارج و راهی بازارهای غیرمجاز شود. در هر صورت، مصرف خودسرانه این دارو می تواند علاوه بر ایجاد وابستگی در افراد، عوارض متعددی بویژه بر سیستم قلبی عروقی و سیستم عصبی مرکزی و رفتارهای اجتماعی آنها بگذارد.»
چندی پیش ایرج حریرچی، معاون کل وزارت بهداشت با اشاره به عوارض مصرف خودسرانه ریتالین، گفت:« مطالعات در داخل کشور نشان میدهد مصرف ریتالین در برخی دانشجویان بعد از الکل، مواد خانواده حشیش، تریاک و ترامادول رتبه پنجم را به خود اختصاص میدهد.»

آیا ریتالین بر افزایش تمرکز در شب امتحان تاثیر دارد؟
اعتقاد به تقویت‌حافظه، افزایش تمرکز و دقت دانشجویان در هنگام درس خواندن به ویژه در شب‌های امتحان باریتالین، از علل گرایش دانشجویان به مصرف این قرص است. 
دکتر خیرالله غلامی استاد دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران در باره مصرف ریتالین و تاثیرات سوء آن می گوید: «این دارو از دسته آمفتامین ها است و تحریک کننده سیستم عصبی محسوب می شود. این دارو برای برخی از بیماریها کاربرد دارد اما مصرف خودسرانه آن به کاهش کارآیی سیستم مغز و اعصاب مرکزی منجر می شود. دانشجویانی که فکر می کنند شب امتحان باید درس بخوانند باید بدانند که همانطور که خواندن لازم است، خوابیدن هم لازم است. چرا که زمانی که مغز وارد فاز پردازش اطلاعات می شود در صورتی که مغز استراحت کند این پردازش اطلاعات به نحو مطلوبی صورت می گیرد. در صورتی که استراحت وجود نداشته باشد مغز نمی تواند آن اطلاعات را پردازش کند پس بیدار ماندن طولانی نمی تواند کمک زیادی به یادگیری در شب امتحان کند. داروی ریتالین از سوی پزشک برای کودکان بیش فعال تجویز می شود و خواب را کم می کند اما این موضوع که افراد بالغ به منظور افزایش یادگیری و زمان بیشتر بیدار ماندن از آن استفاده می کنند دارای عوارضی خواهد بود که شناخته شده ترین آن پرخاشگری و ایجاد اختلال در سیستم اعصاب مرکزی است. این دارو بدون نسخه فروخته نمی شود و افرادی که آن را مصرف می کنند به صورت غیرقانونی آنها را بدست می آورند.»

به نظر می‌رسد علیرغم تلاش‌های صورت گرفته هنوز ضعف های نظارتی در حوزه توزیع دارو و کنترل بازار سیاه فروش قرص‌هایی چون ریتالین و ترامادول پابرجاست؛ هرچند در این میان جای خالی اطلاع رسانی و آگاهی‌دهی به خانواده‌ها و دانش آموزان نیز به شدت احساس می‌شود.

نام:
ایمیل:
* نظر: